- Grupi i BEI-t investoi 822 milionë euro përmes kredive, garancive dhe granteve për projekte të reja, duke mobilizuar rreth 1,5 miliardë euro në investime të reja.
- Financimi do të mbështesë projekte në fushën e transportit, kujdesit shëndetësor, arsimit dhe energjisë, si dhe ndërmarrje të vogla dhe të mesme (NVM), duke kontribuar në rrugë dhe hekurudha më të sigurta, siguri më të lartë energjetike, shërbime mjekësore të përmirësuara dhe biznese dhe infrastrukturë më të qëndrueshme ndaj ndryshimeve klimatike.
Grupi i Bankës Evropiane të Investimeve vijoi rolin e tij kyç në avancimin e integrimit të tregut, lidhshmërisë dhe tranzicionit të gjelbër të Ballkanit Perëndimor. Në vitin 2025, Grupi i BEI-t angazhoi 822 milionë euro për të mbështetur lidhshmërinë e qëndrueshme dhe masat ndaj ndryshimeve klimatike, në përputhje me përpjekjet e rajonit për anëtarësim në BE. Nga kjo shumë, janë alokuar kredi dhe garanci me vlerë 664 milionë euro, së bashku me 6,5 milionë euro në grante investimi në kuadër të Nismës për Rimëkëmbje Ekonomike të BEI-t. Për më tepër, janë nënshkruar grante të BE-së me vlerë 151.1 milionë euro përmes Kornizës së Investimeve të Ballkanit Perëndimor (KIBP),duke riafirmuar rolin qendror të “Team Europe” në mobilizimin e burimeve të konsiderueshme për të mbështetur rritjen ekonomike dhe konvergjencën në rajon.
Transporti i qëndrueshëm përbënte 58% të investimeve totale, i ndjekur nga kujdesi shëndetësor (20%), energjia e rinovueshme (13%) dhe mbështetja për sektorin e arsimit (4%). Në përgjithësi, financimi pritet të mobilizojë gati 1,5 miliardë euro në investime të reja. 58% e mbështetjes së Grupit të BEI-t do të kontribuojë drejtpërdrejt në masat ndaj ndryshimeve klimatike dhe qëndrueshmërinë mjedisore, në përputhje me ambicien e bankës për të mbështetur investime të gjelbra deri në vitin 2030 me një vlerë prej të paktën 1 trilion euro në mbarë botën. Vitin e kaluar, u miratuan projekte të reja me vlerë 1,4 miliardë euro në të gjithë rajonin, ndërsa 610 milionë euro u disbursuan.
"Në vitin 2025, pamë përparim të dukshëm në anëtarësimin në BE dhe integrimin e tregut sipas planit të rritjes të Bashkimit Evropian. Investimet tona ecin paralelisht me këto përpjekje, duke përmirësuar lidhshmërinë e transportit, duke forcuar sigurinë energjetike përmes dekarbonizimit dhe diversifikimit, duke zhvilluar aftësi dhe duke mbështetur qëndrueshmërinë ndaj ndryshimeve klimatike. Gjithashtu, kemi hapur një zyrë të re përfaqësimi në Mal të Zi, duke përforcuar mbështetjen tonë të ngushtë për rrugën e anëtarësimit të vendit. Gjithashtu, ne jemi të gatshëm të intensifikojmë mbështetjen tonë në vitin e ardhshëm, duke përfshirë edhe projektet ndërkufitare”, tha zëvendëspresidenti i BEI-t, Robert de Groot.
BEI përforcoi rolin e tij si një nga financuesit kryesorë të infrastrukturës së qëndrueshme të transportit në Ballkanin Perëndimor. Në kuadër të qasjes së “Team Europe”, banka siguroi paketa të mëdha financimi për përmirësime strategjike hekurudhore, duke përfshirë 90.5 milionë euro për linjën Durrës-Rrogozhinë në Shqipëri, 134 milionë euro për rrugën Nish-Dimitrovgrad në Serbi dhe 175 milionë euro për seksionin Tivar-Golubovci në Mal të Zi. Si pjesë e rrjetit të zgjeruar TEN‑T Core, këto projekte do të përfitojnë nga grantet e BE-së me vlerë 207 milionë euro përmes KIBP. Përveç kësaj, një kredi e BEI-t me vlerë 150 milionë euro do të mbështesë modernizimin e rrugëve rajonale me gjatësi 540 km në Serbi, duke përmirësuar sigurinë dhe duke rritur qëndrueshmërinë e infrastrukturës së transportit ndaj ndryshimeve klimatike. Mbështetja për Korridorin Vc në Bosnjë dhe Hercegovinë vazhdoi, ndërsa përmirësimet e rrugëve ujore të brendshme në Serbi, të mbështetura nga BEI, po përmirësojnë mundësinë e lundrimit të Danubit, duke lehtësuar flukset tregtare dhe duke forcuar integrimin rajonal.
Siguria dhe diversifikimi energjetik si përparësi
Forcimi i sigurisë dhe diversifikimit të energjisë vijoi të ketë përparësi në vitin 2025. BEI nënshkroi një kredi me vlerë 103 milionë euro për parkun eolik “Pokleçani”, me kapacitet 132 MW, në Bosnjë-Hercegovinë. Sapo të vihet në funksion, projekti do të gjenerojë energji elektrike me kapacitet 437 GWh në vit, të mjaftueshme për të furnizuar rreth 72 700 familje dhe për të ulur emetimet e CO₂ me 446 900 ton në vit. I mbështetur nga grantet dhe asistenca teknike e BE-së, ky park i energjisë së erës “Pokleçani” plotëson projekte të tjera të financuara nga BEI në rajon, duke përfshirë parkun e energjisë së erës “Vlasiç”, një termocentral diellor pranë Prishtinës dhe projektet e rehabilitimit të hidrocentraleve në Serbi, si dhe investimet e ardhshme në zgjerimet e rrjetit elektrik në Serbi dhe Bosnjë-Hercegovinë. Së bashku, këto iniciativa do të forcojnë kapacitetin energjetik të rajonit, do të rrisin efikasitetin e sistemit dhe do të përmirësojnë sigurinë energjetike afatgjatë.
“E mirëpresim vrullin e fortë në dekarbonizimin e sektorit të energjisë dhe përmirësimet e infrastrukturës në të gjithë rajonin, të cilat po forcojnë sigurinë energjetike, po diversifikojnë furnizimin me energji elektrike dhe po çojnë përpara integrimin e tregut. Për të përshpejtuar tranzicionin e gjelbër, ne kemi nisur gjithashtu disa nisma të lidhura me klimën për të ndihmuar ekonomitë në rajon dhe kompanitë në veçanti të dekarbonizohen, të përshtaten me ndryshimet klimatike dhe të mbeten konkurruese”, tha zëvendëspresidenti De Groot.
Nxitja e inovacionit të gjelbër tek NVM-të rajonale
Kompanitë në të gjithë rajonin po shtojnë përpjekjet për të ulur emetimet, të mbështetura nga linjat e kreditimit të gjelbër të BEI-t. Vetëm në Maqedoninë e Veriut, më shumë se 50 kompani kanë shtuar kapacitetet e energjisë së rinovueshme me 105 MW. Në Serbi, nisma e BE-së për agjendën e gjelbër ka prezantuar një model novator financimi që kombinon grantet e donatorëve me kredi me interes të ulët. E zbatuar nga programi i zhvillimit i OKB-së (UNDP) në bashkëpunim me BEI-n, nisma ka mbështetur 94 inovacione të gjelbra me vlerë 52 milionë euro që nga viti 2022. Në vitin 2025, BEI gjithashtu njoftoi Instrumentin e Inovacionit dhe Transformimit të Gjelbër, duke ofruar kredi dhe grante të BE-së me vlerë 187 milionë euro për të mbështetur investimet e NVM-ve në digjitalizim, bujqësi të qëndrueshme dhe teknologji të qëndrueshme ndaj ndryshimeve klimatike.
Me qëllim promovimin e punësimit gjithëpërfshirës, banka zgjeroi linjën e kreditimit për stimulimin e ndikimit, e cila është vlerësuar me çmime, me partnerë në Serbi dhe Bosnjë dhe Hercegovinë, duke synuar kompanitë që punësojnë gra, të rinj dhe persona me aftësi të kufizuara. Në kuadër të nismës së garancisë së BE-së për Qëndrueshmërinë e NVM-ve, Fondi Evropian i Investimeve (FEI) nënshkroi garanci me vlerë 7.9 milionë euro në vitin 2025, të cilat pritet të mobilizojnë 105 milionë euro në financimin e NVM-ve, të mbështesin rreth 375 projekte dhe të ruajnë 5 750 vende pune.
Përparimi i aftësive, kujdesit shëndetësor dhe higjienës publike
Ndërsa Ballkani Perëndimor përparon në rrugën e tij drejt BE-së, modernizimi i infrastrukturës sociale mbetet thelbësor për përmirësimin e standardeve të jetesës. Në vitin 2025, BEI investoi 20 milionë euro për të çuar përpara transformimin digjital të sistemit arsimor të Malit të Zi dhe nisi një projekt hartash me UNOPS (Zyra e OKB-së për Shërbimet e Projekteve) për të vlerësuar sigurinë, aksesin dhe performancën energjetike të më shumë se 800 shkollave. E mbështetur nga fondet e BE-së, shkolla e re “Vladimir Nazor” në Podgoricë, e hapur vitin e kaluar, tani ofron ambiente të teknologjisë së fundit për 1200 nxënës.
Në Serbi, BEI angazhoi 157 milionë euro për të përmirësuar qendrat kryesore klinike në Beograd, Kragujevac, Nish dhe Novi Sad, duke përmirësuar kapacitetet e kujdesit shëndetësor dhe aksesin në shërbime të avancuara mjekësore. Një grant i mëtejshëm i BE-së me vlerë 35.5 milionë euro do të financojë një rrjet të ri kanalizimesh në komunën Palilula të Beogradit, duke përmirësuar higjienën publike për 86 000 banorë dhe duke rritur mbrojtjen e mjedisit. Në Bosnjë-Hercegovinë, BEI vijoi të mbështesë zgjerimin e Qendrës Klinike të Banja Lukës.
Këshillimi si çelës për zhbllokimin e fondeve dhe përshpejtimin e zbatimit
Në vitin 2025, shërbimet këshillimore të BEI-t, veçanërisht “JASPERS”, vijuan të mbështesin transformimin digjital dhe lidhshmërinë e qëndrueshme në të gjithë rajonin. Ekspertët ofruan asistencë teknike për 48 projekte aktive dhe nisën 20 detyra të reja. Në kuadër të programit “Sistemet Financiare të Gjelbra”, mbështetja këshillimore po ndihmon bankat qendrore në Maqedoninë e Veriut, Shqipëri dhe Bosnjë dhe Hercegovinë të zhvillojnë korniza vlerësimi të rrezikut klimatik dhe taksonomi të gjelbra, duke u mundësuar bankave lokale t'i udhëzojnë më mirë ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (NVM) për investimet e gjelbra.
Në partneritet me Delegacionin e BE-së dhe Dhomën Ekonomike të Maqedonisë së Veriut, Banka njoftoi udhëzuesin e parë të dekarbonizimit në vend, një mjet falas online që i ndihmon kompanitë të matin emetimet dhe të planifikojnë rrugët e dekarbonizimit. Përveç kësaj, kontrolluesi i kritereve të financimit të gjelbër është tani i disponueshëm për kompanitë dhe bankat tregtare në të gjithë Ballkanin Perëndimor, duke thjeshtuar procesin e vlerësimit nëse investimet plotësojnë kriteret e financimit të BEI‑t.
Të dhëna bazë
Rreth BEI-t dhe BEI Globale
Banka Evropiane e Investimeve është institucioni kreditues afatgjatë i Bashkimit Evropian, në pronësi të shteteve të tij anëtare. Ajo financon investime që kontribuojnë në qëllimet e politikave të BE-së. Projektet e BEI-t forcojnë konkurrencën, nxisin inovacionin, promovojnë zhvillimin e qëndrueshëm, përmirësojnë kohezionin social dhe territorial dhe mbështesin një tranzicion të drejtë dhe të shpejtë drejt neutralitetit klimatik.
BEI Globale është krahu i specializuar i Grupit të BEI-t, i dedikuar për rritjen e ndikimit të partneriteteve ndërkombëtare dhe financave të zhvillimit, si dhe një partner kyç i Global Gateway. Ne synojmë të mbështesim investime me vlerë 100 miliardë euro deri në fund të vitit 2027 - rreth një të tretën e objektivit të përgjithshëm të kësaj nisme të BE-së. Në kuadër të “Team Europe”, BEI Globale nxit partneritete të forta dhe të fokusuara së bashku me institucionet e tjera financiare të zhvillimit dhe shoqërinë civile. BEI Globale e afron Grupin e BEI-t më pranë njerëzve, kompanive dhe institucioneve vendase përmes zyrave tona në mbarë botën.
BEI është një nga financuesit kryesorë ndërkombëtarë në Ballkanin Perëndimor. Për informacion të detajuar mbi aktivitetet e BEI-t në këtë rajon, www.eib.org/en/publications/the-eib-in-the-western-balkans.
Rreth FEI-t
Fondi Evropian i Investimeve (FEI) është pjesë e Grupit të Bankës Evropiane të Investimeve. Misioni qendror i tij është të mbështesë bizneset mikro, të vogla dhe të mesme duke i ndihmuar në aksesimin e financimeve. FEI-ja harton dhe zhvillon kapital sipërmarrjeje dhe rritjeje, garanci dhe instrumente mikrofinancimi që synojnë posaçërisht këtë segment të tregut. Përmes këtij roli, FEI nxit objektivat e BE-së për mbështetje të inovacionit, kërkimit dhe zhvillimit, sipërmarrjes, rritjes dhe punësimit. Për më shumë informacion, shihni https://www.eif.org.
Për informacion të detajuar mbi aktivitetet e BEI-t në rajonin e Ballkanit Perëndimor, vizitoni www.eib.org/en/publications/the-eib-in-the-western-balkans.