- Побарувачката за кредити остана силна, водена од компаниите, и се очекува и понатаму да остане силна.
- Банките се сè пооптимистични во врска со понудата на кредити во наредните месеци.
- Две третини од прекуграничните банкарски групи планираат да ги прошират операциите во регионот.
Банките во Централна, Источна и Југоисточна Европа (ЦИЈИЕ) известуваат за трендови на подобрување. Побарувачката за кредити останува силна, особено од компаниите, додека банките очекуваат мало подобрување на понудата на кредити по период на контракција.
Се очекува апетитот за кредитирање од банките да расте, особено за мали и средни претпријатија и потрошувачки кредити, иако банките покажуваат поограничена подготвеност да одобрат кредити на големи компании и за хипотеки. Таквата растечка доверба во понудата на кредити би можела да помогне во намалувањето на јазот помеѓу понудата и побарувачката што траеше во последните години, поради силната побарувачка за кредити и поограничената понуда.
Анкета за кредитирање на банките од ЦИЈИЕ за втората половина од 2025 година, спроведена од Европската инвестициска банка (ЕИБ) и презентирана денес на Форумот 2026 на ЦИЈИЕ во Виена, покажува дека две третини од анкетираните прекугранични банкарски групи во идните долгорочни планови имаат намера да ги прошират своите операции.
„Најновото истражување ја потврдува отпорноста и силниот потенцијал на банкарскиот сектор во Централна, Источна и Југоисточна Европа“, рече Марек Мора, потпретседател на ЕИБ. „Побарувачката за кредити останува силна, условите за понуда покажуваат знаци на подобрување, а квалитетот на кредитите продолжи да напредува во последните шест месеци. Овие трендови се многу охрабрувачки за инвестициите и економскиот развој во регионот. Две третини од банките присутни во регионот планираат да ја зголемат својата долгорочна изложеност таму. Ова е одличен знак за потенцијалот за раст на ЦИЈИЕ. А пак ЕИБ, која ги надополнува напорите на комерцијалните банки, ќе продолжи да придонесува преку справување со пазарните неуспеси и приоритетите на политиката на ЕУ. “
Пазарниот потенцијал во регионот на ЦИЈИЕ се смета за важен, при што повеќето анкетирани банки го оценуваат како висок – особено во земји како Чешка, Романија и Словачка – или среден, главно на пазарите на Западен Балкан. Профитабилноста во Централна, Источна и Југоисточна Европа, исто така, останува силна во споредба со целокупните групни операции, со особено робусни перформанси во Босна и Херцеговина, Бугарија, Чешка, Унгарија, Косово и Северна Македонија.
Дебора Револтела, главниот економист во ЕИБ, изјави: „Овие резултати истакнуваат многу позитивни кредитни трендови за банките што работат во областа на ЦИЈИЕ, кои имаат корист од силните перформанси на глобалниот и европскиот банкарски сектор. Сепак, различни фактори – како домашни така и меѓународни, особено регулаторните случувања – продолжуваат да влијаат врз условите за понуда на кредити во регионот.“
Понатаму, пристапот до финансирање во ЦИЈИЕ и за прекуграничните банкарски групи и за нивните подружници остана силен во текот на изминатите шест месеци и се очекува дополнително да се подобри. Оваа позитивна перспектива е поткрепена од зголемувањето на депозитите на мало и на претпријатија и континуираниот пристап до финансирање од меѓународни финансиски институции (МФИ), каква што е ЕИБ.
Квалитетот на кредитите продолжи да се подобрува во текот на изминатите шест месеци, со помалку пријавени нефункционални кредити. Овие добивки беа особено силни во малопродажниот сегмент и корпоративниот сектор. И покрај овие позитивни случувања, банките остануваат претпазливи во врска со следните шест месеци, очекувајќи можно влошување на квалитетот на кредитите.
Преглед на фирмите од ЦИЈИЕ
Истовремено, фирмите од ЦИЈИЕ очекуваат зголемување на инвестициите, иако умерено, со акцент на проширување на капацитетите и иновациите, како што е наведено во Анкетата за инвестиции на ЕИБ објавена денес. Трговскиот шок влијае на фирмите од ЦИЈИЕ (тој е пречка за трговија за 34 % од фирмите од ЦИЈИЕ), но помалку отколку во ЕУ и САД (48 % и 77 % соодветно). Потенцијалот за дигитално усвојување во ЦИЈИЕ е сè уште неискористен, при што само 44 % од фирмите во регионот користат повеќе напредни технологии наспроти 50 % низ цела ЕУ и САД. Студијата, исто така, покажува дека фирмите во регионот стануваат сè посвесни за ризиците предизвикани од климатските промени. Повеќе од 90 % од фирмите презедоа чекори за намалување на емисиите. Повеќе информации за Анкетата за инвестиции на ЕИБ – Преглед на ЦИЈИЕ се достапни тука.
Основни информации
Европската инвестициска банка (ЕИБ) е институција за долгорочно кредитирање на Европската Унија во сопственост на нејзините земји-членки. Изградена околу осум клучни приоритети, таа финансира инвестиции што тежнеат кон целите на политиката на ЕУ преку зајакнување на климатските активности и животната средина, дигитализацијата и технолошките иновации, безбедноста и одбраната, кохезијата, земјоделството и биоекономијата, социјалната инфраструктура, унијата на пазарите на капитал и посилна Европа во помирен и просперитетен свет.
Групацијата ЕИБ, која го вклучува и Европскиот инвестициски фонд (ЕИФ), потпиша речиси 89 милијарди евра ново финансирање за над 900 проекти со големо влијание во 2024 година, зголемувајќи ја конкурентноста и безбедноста на Европа.
Висококвалитетни и најнови фотографии од нашето седиште за медиумска употреба се достапни тука.
Анкетата за кредитирање на банките од Централна, Источна и Југоисточна Европа (ЦИЈИЕ) се спроведува два пати годишно од страна на Европската инвестициска банка, опфаќајќи 12 меѓународни банкарски групации и 65 локални подружници или независни локални банки. Заедно, тие сочинуваат повеќе од 50 % од банкарските средства во повеќето земји од ЦИЈИЕ.