De EIB trekt 30 miljard euro uit ter ondersteuning van het MKB in Europa in de vorm van nieuwe kredieten via commerciële banken

De Europese Investeringsbank heeft gevolg gegeven aan het verzoek van de ministers van Financiën van de Europese Unie tijdens de informele Raad op 12-13 september 2008 te Nice, en ter leniging van de gevolgen van de huidige kredietcrisis haar ondersteuning aan het MKB in Europa gemoderniseerd en versterkt.

Op 23 september heeft de Raad van Bewind van de EIB zijn goedkeuring gehecht aan een eerste reeks maatregelen:

• De EIB stelt in de periode 2008-2009 15 miljard euro beschikbaar voor kredieten aan kleine en middelgrote ondernemingen in Europa, toe te kennen via commerciële banken als onderdeel van een tot 2011 lopend totaalpakket van 30 miljard euro. Deze stap betekent een aanzienlijke toename van de gebruikelijke kredietverlening van de Bank aan deze sector. In dit kader is de EIB voornemens om haar ondersteuning niet alleen uit te breiden maar ook te verbeteren: de Bank heeft een nieuwe kredietformule ontwikkeld, het zogeheten EIB-krediet voor het MKB. Deze kredieten worden nog steeds toegekend via commerciële banken, maar zullen eenvoudiger, flexibeler en transparanter zijn, zodat een groter aantal kleine en middelgrote ondernemingen ervan zal kunnen profiteren. Deze nieuwe formule is ontwikkeld op basis van een breed onderzoek van marktpartijen binnen het MKB dat de EIB in 2007-2008 heeft uitgevoerd.
• Vervolgens zal de EIB aan het eind van dit jaar de bemiddelende banken meer geavanceerde risicodelende producten aanbieden, die bedoeld zijn om marktsegmenten te bereiken waartoe commerciële banken normaliter moeilijk toegang krijgen (dat wil zeggen kleine en middelgrote ondernemingen waar het risico te groot wordt geacht of de verstrekte zekerheid onvoldoende wordt gevonden).

EIB-krediet voor het MKB:

Wie komen in aanmerking komen voor de nieuwe EIB-kredieten voor het MKB en wat voor type projecten kan worden gefinancierd? Welke procedure moet worden gevolgd om in aanmerking te komen voor een EIB-krediet voor het MKB? Hieronder worden praktische richtlijnen gegeven die een uitwerking vormen van de nieuwe maatregelen die op 23 september door de Raad van Bewind van de EIB werden aangenomen.

• Wie komen in aanmerking voor een EIB-krediet voor het MKB?

Alle zelfstandige ondernemingen met minder dan 250 werknemers. Dochterondernemingen en holdings van industriële groepen komen niet in aanmerking, aangezien deze EIB-kredieten uitsluitend bestemd zijn voor kleine en middelgrote ondernemingen.

• Ter financiering waarvan?

EIB-kredieten voor het MKB kunnen worden toegekend voor alle typen investeringen en uitgaven die noodzakelijk zijn om een kleine onderneming te laten groeien. Bijgevolg kunnen de investeringen de volgende bestemmingen hebben:

• materieel, dat wil zeggen de aankoop van bedrijven of onroerend goed. In principe valt de aankoop van grond niet onder de regeling, tenzij deze essentieel is voor de investering; de aankoop van landbouwgrond is volledig uitgesloten.
• immaterieel, zoals de financiering van uitgaven die direct gerelateerd zijn aan onderzoek en ontwikkeling, de opbouw of overname van distributienetwerken, ook in een andere EU-lidstaat, het deponeren of verwerven van patenten of de kosten verbonden aan de overdracht van een onderneming opdat de economische activiteit kan worden voortgezet (mits de koper en de te verkopen onderneming onder het MKB vallen en de financiering van de overdracht niet meer bedraagt dan 1 miljoen euro).
• permanente verhoging van het werkkapitaal ten behoeve van de ontwikkeling van een expanderende kleine of middelgrote onderneming.

In nagenoeg alle sectoren van de economie:

EIB-kredieten voor het MKB kunnen investeringen in iedere economische sector ondersteunen, met uitzondering van wapens, gokken, tabak, activiteiten waarbij dierproeven worden uitgevoerd, activiteiten waarvan de gevolgen voor het milieu niet grotendeels kunnen worden beperkt of vermeden, sectoren die moreel of ethisch controversieel zijn (zoals klonen van mensen), bedrijfsmatige vastgoedontwikkeling.

Tevens zijn uitgesloten: zuiver financiële transacties (bijvoorbeeld bedrijfsovernames), met uitzondering van de overdracht van ondernemingen in de bovengenoemde specifieke omstandigheden.

• Voor welke bedragen en op welke voorwaarden?

EIB-kredieten voor het MKB kunnen velerlei investeringen ondersteunen, variërend van zeer kleine projecten tot investeringen van maximaal 25 miljoen euro. EIB-financiering kan worden verkregen voor kredieten met looptijden van 2 tot 12 jaar. De feitelijke duur van het krediet zal afhangen van de economische levensduur van het gefinancierde project. Het maximale door de EIB beschikbaar gestelde bedrag mag niet hoger zijn dan 12,5 miljoen euro per krediet.

EIB-kredieten voor het MKB worden in de gehele Europese Unie beschikbaar gesteld via commerciële banken, die verantwoordelijk zullen zijn voor de beoordeling van ieder door een kleine of middelgrote onderneming aangevraagd krediet. Voor de meeste projecten is het uitsluitend aan de bemiddelende bank om te beslissen of de onderneming al dan niet in aanmerking komt voor een krediet. De betrokkenheid van de EIB heeft ten doel de financiële voorwaarden voor dergelijke kredieten gunstiger te maken; de EIB zal ervoor zorgen dat de desbetreffende kleine en middelgrote ondernemingen goed worden geïnformeerd over deze gunstige voorwaarden.

Voor sommige projecten kan de EIB tevens de risico's delen met de bancaire partner of mezzaninefinanciering leveren. De praktische uitwerking voor deze twee opties zal op een later tijdstip plaatsvinden.

• Contactgegevens

Ruim honderd banken in de 27 lidstaten van de Europese Unie werken al geregeld samen met de EIB. Zie voor hun regelmatig bijgewerkte contactgegevens per land onderstaande link.

• Wanneer komen de nieuwe EIB-kredieten voor het MKB beschikbaar?

De eerste onder het nieuwe regime vallende EIB-kredieten voor het MKB komen begin oktober in een aantal landen beschikbaar. Nadere bijzonderheden zullen afzonderlijk bekend worden gemaakt.

• Op welke wijze kunnen kleine en middelgrote ondernemingen profijt hebben van de nieuwe EIB-kredieten?

De EIB is de bank van de Europese Unie. Dankzij haar statuten en aandeelhouders (de 27 lidstaten) beschikt de EIB over de hoogst mogelijke kredietstatus (AAA) op de kapitaalmarkten. Daardoor kan de EIB op gunstige voorwaarden middelen opnemen op de kapitaalmarkten en deze vervolgens via bemiddelende banken doorlenen aan met name het MKB. Deze banken informeren de betrokken ondernemingen specifiek en afzonderlijk (bijvoorbeeld via een informatieve brief) over de betrokkenheid van de EIB en de gevolgen die deze heeft voor de financiële voorwaarden waarop het te ontvangen krediet wordt verleend.

• Komen de nieuwe EIB-kredieten voor het MKB in alle EU landen beschikbaar?

Ja, EIB-kredieten voor het MKB kunnen investeringen ondersteunen in de 27 EU-lidstaten.

• Wat is de herkomst van de 30 miljard euro die de EIB beschikbaar stelt aan het MKB?

De EIB is een beleidsgestuurde bank waarvan de middelen niet ten laste komen van de begroting van de Europese Unie of de belastingbetalers in de lidstaten. De EIB neemt zelfstandig middelen op de kapitaalmarkten op (in 2007 ruim 50 miljard euro). Aldus zet zij spaarmiddelen in om de beleidsdoelstellingen van de Europese Unie te ondersteunen, waarbij zij wereldwijd aanzienlijke financieringsvolumes opneemt, die worden gebruikt voor de ontwikkeling van de Europese economie.

Nieuwe producten in voorbereiding

Vervolgens zal de EIB aan het einde van dit jaar de bemiddelende banken meer geavanceerde risicodelende producten aanbieden, die bedoeld zijn om marktsegmenten te bereiken waartoe commerciële banken normaliter moeilijk toegang krijgen (dat wil zeggen kleine en middelgrote ondernemingen waarvan het risico te groot wordt geacht of de verstrekte zekerheid onvoldoende wordt gevonden). Er zullen drie typen maatregelen worden ontwikkeld:

• kredieten waarbij de risico's worden gedeeld met de banken en de EIB garant staat voor een deel van het totale door de bemiddelende bank genomen risico;
• kredieten waar de EIB, naast de bemiddelende bank, rechtstreeks een risico draagt ten opzichte van de begunstigde kleine of middelgrote onderneming; en
• mezzanineproducten voor snelgroeiende kleine en middelgrote ondernemingen oftewel "gazelles". Via haar dochterinstelling, het Europees Investeringsfonds (EIF), zal de EIB-Groep participatieleningen beschikbaar stellen die vergelijkbaar zijn met semikapitaal en de "gazelles" in staat stellen om meer bankkrediet te verkrijgen zonder dat zij gedwongen worden hun kapitaal open te stellen of omvangrijke zekerheden te verstrekken (de participatielening wordt alleen in aandelen omgezet wanneer de onderneming niet in staat is om de lening af te lossen).

Ten slotte gaan de EIB en de Europese Commissie samenwerken bij de instelling van een paneuropees microkredietfonds dat zich zal richten op zeer kleine ondernemingen. Met behulp van dit fonds wordt het mogelijk om via ongeveer 30 Europese instellingen voor microfinanciering kredieten beschikbaar te stellen ten behoeve van de oprichting en ontwikkeling van zeer kleine ondernemingen en technische bijstand te verlenen aan dergelijke bedrijven. Dit initiatief richt zich met name op ondernemingen in gevoelige gebieden.

Achtergrond

De EIB: reeds 40 jaar financieringspartner van het MKB

De EIB-Groep heeft sinds 1968 financiering verstrekt aan het MKB; haar gouverneurs - de 27 ministers van Financiën van de Europese Unie - hebben deze activiteit in 2005 tot een van de vijf operationele prioriteiten van de Bank uitgeroepen.

Tot 2007 omvatten de activiteiten van de EIB-Groep in de MKB-sector drie typen producten, die werden geleverd via ruim 200 commerciële banken en bijna 300 participatiefondsen in de 27 lidstaten van de Europese Unie:

• Kredietlijnen van de EIB voor commerciële banken ten behoeve van middellange- of langetermijnfinanciering van fysieke investeringen door het MKB: deze kredietactiviteit beliep jaarlijks bijna 5 miljard euro en kwam ten gunste van zo'n 50.000 kleine en middelgrote ondernemingen per jaar.
• Risicokapitaal: sinds 2000 heeft het EIF 4,4 miljard euro geïnvesteerd in 273 participatiefondsen die aandelen in kleine en middelgrote ondernemingen nemen; het betreft hier voornamelijk kleine bedrijven met een hoog groeipotentieel (Lissabonstrategie). Door middel van deze fondsen konden er sinds 2001 in de gehele Europese Unie meer dan 800.000 kleine en middelgrote ondernemingen worden opgestart.
• Bankgaranties, die ook door het EIF worden verleend. Er zijn 190 transacties uitgevoerd, via welke in totaal 1,6 miljard euro aan bancaire kredieten voor het MKB gedeeltelijk werden gegarandeerd. Doordat aldus commerciële risico's met banken worden gedeeld, verlegt het EIF het risico, zodat het reserveniveau dat banken in het kader van Basel II dienen op te bouwen kan worden teruggebracht. Deze indirecte financiële hefboom oefent een stimulerende werking uit op de bancaire markt voor het MKB.

De EIB: een wondermiddel?

Nee, de EIB is geen remedie voor alles. In het huidige tijdperk, waarin de meeste lidstaten over weinig manoeuvreerruimte beschikken en de bancaire sector te kampen heeft met een omvangrijke financiële crisis, kan de EIB-Groep een flexibele en doelmatige extra ondersteuning bieden. De Bank is eigendom van de lidstaten, maar haar middelen komen niet ten laste van de begroting van de Europese Unie of de belastingbetalers in de lidstaten. Zij neemt zelfstandig middelen op de kapitaalmarkten op (in 2007 ruim 50 miljard euro), zonder dat de lidstaten hierbij garanties verlenen. Aldus zet de Bank spaarmiddelen in om de beleidsdoelstellingen van de Europese Unie te ondersteunen, waarbij zij wereldwijd aanzienlijke financieringsvolumes opneemt die worden gebruikt voor de ontwikkeling van de Europese economie.