Η ΕΤΕπ διαθέτει 30 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ευρώπη, υπό μορφή νέων δανείων χορηγούμενων μέσω εμπορικών τραπεζών

Ο Όμιλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (Όμιλος ΕΤΕπ), ανταποκρινόμενος σε αίτημα που διατύπωσαν οι υπουργοί οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το άτυπο συμβούλιό τους στη Νίκαια, στις 12-13 Σεπτεμβρίου 2008, εκσυγχρονίζει τα μέσα του και εντείνει τη δράση του για τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ευρώπη, προκειμένου να συμβάλει στον μετριασμό των επιπτώσεων της τρέχουσας πιστωτικής κρίσης.

Στις 23 Σεπτεμβρίου, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΤΕπ ενέκρινε μία πρώτη σειρά μέτρων:

• Η ΕΤΕπ θα διαθέσει 15 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2008-2009 για τη χορήγηση δανείων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) στην Ευρώπη μέσω εμπορικών τραπεζών, στο πλαίσιο ενός συνολικού πακέτου 30 δισ. ευρώ που θα διατεθεί ως το 2011. Πρόκειται για σημαντική αύξηση σε σχέση με το σύνηθες ύψος των χορηγήσεών της στον τομέα αυτόν. Εκτός από την ποσοτική αυτή αύξηση, η ΕΤΕπ προτίθεται επίσης να προβεί σε ποιοτικές βελτιώσεις: η Τράπεζα ανέπτυξε ένα νέο χρηματοδοτικό προϊόν, καλούμενο "δάνειο ΕΤΕπ για ΜΜΕ", το οποίο θα διοχετεύεται επίσης μέσω εμπορικών τραπεζών, αλλά θα είναι πιο απλό και θα χαρακτηρίζεται από αυξημένη ευελιξία και διαφάνεια, επιτρέποντας τη χρηματοδότηση μεγαλύτερου αριθμού ΜΜΕ. Το νέο αυτό μέσο είναι απόρροια της ευρείας διαβούλευσης που πραγματοποίησε η ΕΤΕπ με τους παράγοντες της αγοράς των ΜΜΕ την περίοδο 2007-2008.

• Σε δεύτερη φάση, πριν από το τέλος του έτους, η ΕΤΕπ θα προσφέρει στις διαμεσολαβούσες τράπεζες πιο σύνθετα προϊόντα, που θα περιλαμβάνουν επιμερισμό των κινδύνων και θα επιτρέπουν τη διείσδυση σε τμήματα της αγοράς στα οποία οι εμπορικές τράπεζες δυσκολεύονται να εισχωρήσουν (ΜΜΕ που θεωρείται ότι ενέχουν υπερβολικά υψηλό κίνδυνο ή των οποίων οι εγγυήσεις κρίνονται ανεπαρκείς).

Το δάνειο ΕΤΕπ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις:

Συγκεκριμένα, ποιοι μπορούν να χρηματοδοτηθούν μέσω των νέων δανείων της ΕΤΕπ για ΜΜΕ, και για τι είδους επενδύσεις; Και ποια είναι η διαδικασία για τη λήψη ενός δανείου της ΕΤΕπ για ΜΜΕ; Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένας πρακτικός οδηγός για τα νέα μέτρα που θεσπίστηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΤΕπ στις 23 Σεπτεμβρίου.

• Ποιοι μπορούν να λάβουν δάνειο της ΕΤΕπ για ΜΜΕ;

Όλες οι αυτόνομες επιχειρήσεις με λιγότερους από 250 απασχολουμένους. Οι θυγατρικές και οι εταιρείες συμμετοχών (holding) βιομηχανικών ομίλων δεν γίνονται δεκτές, διότι αυτού του τύπου τα δάνεια της ΕΤΕπ απευθύνονται αποκλειστικά στις επιχειρήσεις μικρού και μεσαίου μεγέθους.

• Για τι είδους επενδύσεις;

Τα δάνεια της ΕΤΕπ για ΜΜΕ μπορούν να χορηγηθούν για τη χρηματοδότηση κάθε είδους επενδύσεων ή δαπανών που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη μιας μικρής επιχείρησης. Συνεπώς, η επένδυση μπορεί να αφορά:

• Υλικά στοιχεία, δηλ. την αγορά εξοπλισμού ή ακινήτων. Η αγορά γης καταρχήν αποκλείεται, εκτός εάν είναι ζωτικής σημασίας για την επένδυση, αλλά η αγορά αγροτικών εκτάσεων αποκλείεται τελείως.
•  Άυλα στοιχεία, όπως π.χ. δαπάνες άμεσα συνδεδεμένες με έρευνα και ανάπτυξη, δημιουργία ή ανάληψη δικτύων διανομής, ακόμη και σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, κατάθεση ή απόκτηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, δαπάνες για τη μεταβίβαση μιας επιχείρησης εφόσον αυτή επιτρέπει τη συνέχιση της οικονομικής δραστηριότητας (και εφόσον ο αγοραστής και η πωλούμενη επιχείρηση είναι ΜΜΕ και το ποσό που απαιτείται για τη χρηματοδότηση της μεταβίβασης δεν υπερβαίνει το 1 εκατ. ευρώ).
• Τη διαρκή αύξηση του κεφαλαίου κίνησης που απαιτείται για την ανάπτυξη μιας επεκτεινόμενης ΜΜΕ.

Σε όλους σχεδόν τους τομείς της οικονομίας:

Τα δάνεια της ΕΤΕπ για ΜΜΕ μπορούν να αφορούν επενδύσεις σε όλους τους τομείς της οικονομίας, εκτός από τους τομείς που σχετίζονται με τον οπλισμό, τα τυχερά παιγνίδια και τον καπνό, τις δραστηριότητες των οποίων ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος δεν είναι δυνατόν να περιοριστεί ή αντισταθμιστεί κατά το μεγαλύτερο μέρος του, τους τομείς που αποτελούν αντικείμενο διχογνωμίας από ηθική άποψη (όπως η κλωνοποίηση ανθρώπων), και την αμιγή δραστηριότητα εργολαβίας οικοδομών.

Aποκλείονται επίσης οι αμιγώς χρηματοοικονομικές συναλλαγές (π.χ. εξαγορές επιχειρήσεων), με εξαίρεση τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων στις ειδικές περιστάσεις που αναφέρονται παραπάνω.

• Για τι ποσά και με ποιους όρους;

Τα δάνεια της ΕΤΕπ για ΜΜΕ αφορούν επενδύσεις των οποίων το κόστος κυμαίνεται από πολύ μικρά μεγέθη ως το ποσό των 25 εκατ. ευρώ. Χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ μπορεί να ληφθεί για δάνεια με διάρκεια κυμαινόμενη κατά κανόνα μεταξύ 2 και 12 ετών. Η διάρκεια του εκάστοτε δανείου εξαρτάται από το τη διάρκεια οικονομικής ζωής της χρηματοδοτούμενης επένδυσης. Το ανώτατο ύψος της χρηματοδότησης από την ΕΤΕπ δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 12,5 εκατ. ευρώ ανά δάνειο.

Τα δάνεια της ΕΤΕπ για ΜΜΕ θα διατίθενται στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω εμπορικών τραπεζών, οι οποίες θα είναι υπεύθυνες για την αξιολόγηση κάθε επιμέρους αίτησης δανείου που υποβάλλεται από ΜΜΕ. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η απόφαση χορήγησης ή μη δανείου σε μια ΜΜΕ θα εναπόκειται αποκλειστικά στην διαμεσολαβούσα τράπεζα. Η συμμετοχή της ΕΤΕπ επιτρέπει τη βελτίωση των χρηματοδοτικών όρων των δανείων αυτών και η ΕΤΕπ θα μεριμνά ώστε να παρέχεται σαφής πληροφόρηση στις ενδιαφερόμενες ΜΜΕ σχετικά με τους ευνοϊκούς αυτούς όρους.

Για ορισμένες χρηματοδοτήσεις, η ΕΤΕπ μπορεί επίσης να αναλαμβάνει κινδύνους από κοινού με τον τραπεζικό εταίρο της ή να χορηγεί ενδιάμεσες (mezzanine) χρηματοδοτήσεις. Οι πρακτικές λεπτομέρειες όσον αφορά τις δύο αυτές δυνατότητες θα περιγραφούν πληρέστερα σε μεταγενέστερη φάση.

• Σε ποιον μπορούν να απευθύνονται οι ενδιαφερόμενοι;

Περισσότερες από 100 τράπεζες στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεργάζονται ήδη σε τακτική βάση με την ΕΤΕπ. Τα στοιχεία επικοινωνίας τους για κάθε χώρα παρουσιάζονται παρακάτω (βλ. σχετικό σύνδεσμο) και ενημερώνονται συνεχώς.

• Πότε θα είναι διαθέσιμα τα νέα δάνεια της ΕΤΕπ για ΜΜΕ;

Τα πρώτα νέου τύπου δάνεια της ΕΤΕπ για ΜΜΕ θα είναι διαθέσιμα σε πολλές χώρες από τις αρχές Οκτωβρίου. Θα ανακοινωθούν χωριστά.

• Ποια θα είναι τα οφέλη για τις ΜΜΕ από τα νέα δάνεια της ΕΤΕπ;

Η ΕΤΕπ είναι η τράπεζα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χάρη στο καταστατικό της και στους μετόχους της – τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης – η ΕΤΕπ χαίρει της ανώτερης δυνατής πιστοληπτικής ικανότητας στις κεφαλαιαγορές (ΑΑΑ). Ως εκ τούτου, είναι σε θέση να αντλεί κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές με ευνοϊκούς όρους, οι οποίοι αντικατοπτρίζονται στους όρους των δανείων που χορηγεί, μεταξύ άλλων σε ΜΜΕ, μέσω ενδιάμεσων τραπεζών. Οι τράπεζες αυτές αναλαμβάνουν να ενημερώνουν συγκεκριμένα και ατομικά τις ΜΜΕ (π.χ. μέσω ενημερωτικής επιστολής) σχετικά με τη συμμετοχή της ΕΤΕπ και τον αντίκτυπό της στους χρηματοδοτικούς όρους του δανείου που τους χορηγείται.

• Θα είναι διαθέσιμα τα νέα δάνεια της ΕΤΕπ για ΜΜΕ σε όλες τις χώρες;

Ναι, τα δάνεια της ΕΤΕπ για ΜΜΕ θα μπορούν να χορηγούνται για επενδύσεις στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ.

• Από πού προέρχονται τα 30 δισ. ευρώ που θα διατεθούν από την ΕΤΕπ για τις ΜΜΕ;

Η ΕΤΕπ είναι τράπεζα με πολιτικό προσανατολισμό, η οποία δεν βαρύνει ούτε τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε τους φορολογούμενους πολίτες των κρατών μελών. Η ΕΤΕπ δανείζεται τους πόρους της από τις κεφαλαιαγορές (άνω των 50 δισ. ευρώ το 2007) ενεργώντας αυτόνομα. Η Τράπεζα συμβάλλει έτσι στη διοχέτευση της αποταμίευσης προς τη στήριξη της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντλώντας σημαντικά κεφάλαια ανά την υφήλιο προκειμένου να τα διαθέσει για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Νέα προϊόντα υπό προετοιμασία

Σε δεύτερη φάση, πριν από το τέλος του έτους, η ΕΤΕπ θα προσφέρει στις διαμεσολαβούσες τράπεζες πιο σύνθετα προϊόντα, που θα περιλαμβάνουν επιμερισμό των κινδύνων και θα επιτρέπουν τη διείσδυση σε τμήματα της αγοράς στα οποία οι εμπορικές τράπεζες δυσκολεύονται να εισχωρήσουν (ΜΜΕ που θεωρείται ότι ενέχουν υπερβολικά υψηλό κίνδυνο ή των οποίων οι εγγυήσεις κρίνονται ανεπαρκείς). Η Τράπεζα θα αναπτύξει τρεις τύπους προϊόντων:

• δάνεια με ανάληψη των κινδύνων από κοινού με τις τράπεζες, στα οποία η ΕΤΕπ εγγυάται μέρος του συνολικού κινδύνου που αναλαμβάνει η διαμεσολαβούσα τράπεζα
• δάνεια στα οποία η ΕΤΕπ αναλαμβάνει άμεσα ένα κίνδυνο συνδεόμενο με τη χρηματοδοτούμενη ΜΜΕ, εκ παραλλήλου με τη διαμεσολαβούσα τράπεζα• και
• ενδιάμεσα (mezzanine) προϊόντα για τις ταχέως αναπτυσσόμενες ΜΜΕ (τις καλούμενες "γαζέλες"). Ο Όμιλος ΕΤΕπ, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤαΕ) που αποτελεί θυγατρική του, θα χορηγεί συμμετοχικά δάνεια, τα οποία είναι εξομοιούμενα προς οιονεί ίδια κεφάλαια και επιτρέπουν στις "γαζέλες" να αυξήσουν την ικανότητά τους για λήψη τραπεζικών πιστώσεων, χωρίς απαραίτητα να χρειαστεί να περιλάβουν τρίτους στο κεφάλαιό τους ή να παράσχουν σημαντικές εγγυήσεις (το συμμετοχικό δάνειο μετατρέπεται σε μετοχές μόνον εάν η επιχείρηση δεν είναι σε θέση να το αποπληρώσει).

Τέλος, η ΕΤΕπ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εργαστούν από κοινού για τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού σχήματος παροχής μικροχρηματοδοτήσεων, που θα απευθύνεται στις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Το σχήμα αυτό θα επιτρέψει τη χορήγηση δανείων, μέσω περίπου 30 ευρωπαϊκών οργανισμών μικροχρηματοδότησης, για τη δημιουργία και την ανάπτυξη πολύ μικρών επιχειρήσεων καθώς και για την παροχή τεχνικής βοήθειας σε τέτοιες επιχειρήσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε ευαίσθητες περιοχές.

Ενημερωτικό σημείωμα

ΕΤΕπ: χρηματοδοτικός εταίρος των ΜΜΕ εδώ και 40 χρόνια

Ο Όμιλος ΕΤΕπ χρηματοδοτεί τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) από το 1968.  Το 2005, οι Διοικητές του – οι 27 Υπουργοί Οικονομίας και Οικονομικών των κρατών μελών της ΕΕ – συμπεριέλαβαν τη δραστηριότητα αυτή μεταξύ των (πέντε) επιχειρησιακών προτεραιοτήτων του.

Μέχρι το 2007, η δραστηριότητα του Ομίλου ΕΤΕπ στον τομέα των ΜΜΕ περιλάμβανε τρεις τύπους προϊόντων, τα οποία διατίθεντο μέσω περισσότερων από 200 εμπορικών τραπεζών και σχεδόν 300 σχημάτων επιχειρηματικών συμμετοχών στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

• Γραμμές πιστώσεων της ΕΤΕπ προς εμπορικές τράπεζες, με σκοπό τη χορήγηση μεσοπρόθεσμων ή μακροπρόθεσμων χρηματοδοτήσεων για υλικές επενδύσεις ΜΜΕ:• η χρηματοδοτική αυτή δραστηριότητα ανερχόταν ετησίως σε σχεδόν 5 δισ. ευρώ και επέτρεπε την ενίσχυση περίπου 50 000 ΜΜΕ κατ' έτος.
• Επιχειρηματικά κεφάλαια: από το 2000, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ) έχει επενδύσει 4,4 δισ. ευρώ σε 273 σχήματα επιχειρηματικών συμμετοχών, τα οποία αποκτούν μερίδια σε ΜΜΕ και κυρίως σε καινοτόμους μικρές επιχειρήσεις με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης (Στρατηγική της Λισσαβώνας). Τα επενδυτικά αυτά σχήματα έχουν επιτρέψει τη δημιουργία περισσότερων από 800 000 ΜΜΕ στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2001. Με επενδύσεις συνολικού ύψους 540 εκατ. ευρώ σε 42 τέτοια σχήματα, η Γαλλία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος αποδέκτης των ενισχύσεων αυτών.
• Τραπεζικές εγγυήσεις, επίσης παρεχόμενες από το ΕΤαΕ. Μέσω 190 πράξεων εγγυοδοσίας το Ταμείο έχει προσφέρει μερική εγγυητική κάλυψη σε δεσμεύσεις παροχής τραπεζικών δανείων προς ΜΜΕ συνολικού ύψους 11,6 δισ. ευρώ. Αναλαμβάνοντας έτσι τους εμπορικούς κινδύνους από κοινού με τις άλλες τράπεζες, το ΕΤαΕ μεταθέτει τον κίνδυνο μειώνοντας το ύψος των αποθεματικών που απαιτείται να διαθέτουν οι τράπεζες βάσει του συμφώνου της Βασιλείας ΙΙ. Αυτή η έμμεση χρηματοοικονομική μόχλευση τονώνει την τραπεζική αγορά των ΜΜΕ. Η Γαλλία, σε τράπεζες της οποίας έχουν χορηγηθεί εγγυήσεις συνολικής αξίας άνω του 1 δισ. ευρώ, είναι ο τρίτος μεγαλύτερος αποδέκτης των διευκολύνσεων αυτών.

Η ΕΤΕπ: θαυματουργή λύση;

Όχι, η ΕΤΕπ δεν μπορεί να προσφέρει πανάκεια. Ωστόσο, στην τρέχουσα περίοδο, κατά την οποία τα περισσότερα από τα κράτη μέλη διαθέτουν περιορισμένα περιθώρια κινήσεων και ο τραπεζικός τομέας αντιμετωπίζει μια μείζονα χρηματοπιστωτική κρίση, ο Όμιλος ΕΤΕπ είναι σε θέση να προσφέρει αποτελεσματική και ευέλικτη βοήθεια. Η ΕΤΕπ ανήκει στα κράτη μέλη, αλλά δεν βαρύνει ούτε τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε τους φορολογούμενους πολίτες των κρατών μελών, δεδομένου ότι δανείζεται τους πόρους της από τις κεφαλαιαγορές (άνω των 50 δισ. ευρώ το 2007) ενεργώντας αυτόνομα και χωρίς εγγύηση από τα κράτη μέλη. Η Τράπεζα συμβάλλει έτσι στη διοχέτευση της αποταμίευσης προς τη στήριξη της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντλώντας σημαντικά κεφάλαια ανά την υφήλιο προκειμένου να τα διαθέσει για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.